Yurdumuzun bir çok yerinde olduğu gibi Yeşillide bayramlar mutluluğun sevincin, coşkunun, kardeşliğin ve dostluğun bir simgesidir. Hazırlıklar bir hafta öncesinden başlar. Bu hazırlıklarda kadın erkek çoluk çocuk bütün aile fertleri herkes görevlidir.

Evdeki hazırlıklarla kadınlar ilgilenir. Gerek ramazan bayramı gerekse kurban bayramı olsun bu hazırlıklar ev içinde aynıdır. Ev içinde her taraf ve köşe en ince ayrıntılarına kadar temizlenir. Kapılar, camlar, lavabolar, temizce silinir. Kitaplıklar, gar dolabı, çekyatlar iyice temizlenir. Tavanın örümcekleri varsa alınır. Halılar kilimler, sobalar teker teker dışarıya çıkarılarak silkelenir. Gelecek misafirlere ikramda bulunmak üzere şekerlikler sigaralar hazırlanarak gar dolaplardaki yerine konulur. Evin içine çeşitli kokular serpilir. Tandırlar hazırlanarak harıl-harıl yanmağa başlar. Ekmekler pişirilir burada her ev yirmi otuz ekmeği fakir insanlara dağıtır.

Bu hazırlıklar devam ederken bir yandan da erkekler çarşıdan bayram için gerekli yiyecek maddelerini alırlar. Aile reislerinin maddi durumlarına göre bayram giysileri tedarik edilir. Bu giysiler çocuklar ön planda gelir. Çocuklar bayram giysilerini bayram gününe kadar bekletir.

Çocuklarda bayram sevinci bir başka olur. Onlar için alınacak küçük bir hediye bile, küçücük dünyalarını büyük bir sevince boğar. Arife günü akşamı üç-on yaş grubu arasındaki çocuklar naylon poşetlerini akşamdan hazırlayarak anne ve babasına sabah erken uyandırılmaları için ısrar ederler çocuklar sabahleyin bu düşünce ve heyecanla kalkar bayramlık elbiselerini giyindikten sonra öncelikle poşetlerini kontrol edip hemen namaz kılınacak caminin kapısında değişik bir heyecanla namazın bitmesini beklerler. Çünkü bayram namazından sonra cami kapısında ve mezarlıkta şeker, lokum ve tatlılar dağıtılacağını biliyorlar.

Bayramın sevinç ve heyecanı genç kızlarla erkekler de belli etmeseler bile çocuklara ortak olurlar. Çünkü o gün büyük özen ve titizlikle sakladıkları giysileri giyerler. Özellikle genç kızların giyindiği giysilerde yörenin renk ve motif zevki tüm görkemiyle ortaya çıkar.

Bayram günleri bağlı olduğumuz Mardin de de bulunan Yeşilliler için de büyük önem arz eder. Saçlar özenle taranmış, örgülü ya da düz olarak omuzlara dökülebilecek bir biçim verilmiştir. Çünkü bayramlar da düğünler gibi genç kızların gösterdikleri özel bir gündür. Bayram akşamı bütün aile fertleri güzelce yıkanır, ve yatarlar. Ramazan bayramında oruç tutan herkes mümkün mertebe bayram sabahı ezan okunmadan kalkıp bir şeyler yer. Çünkü şeytanın gözü çıkar inancı vardır.

Kadınlar erkeklerden önce mezarlığa gidip, erkekler camiden çıkmadan beş dakika önce mezarlığa terk ederek evde sofraları hazırlar, yemekleri sofraya koyarlar. Erkeklerin mezardan dönüşünü beklerler. Erkekler bayram namazını kıldıktan sonra caminin içinde herkes birbiriyle bayramlaşır. Daha sonra bütün erkekler mezarlığa giderek yeni ölen birileri varsa ilk önce o mezara gidip yasin-i şerif, fatiha ve çeşitli dualar okunur. Çocuklar burada da görevdedirler bütün mezarlığı dolaşırlar poşetlerini mutlaka şeker doldururlar.

Mezarlık dönüşünde genelde akrabalar arasında en büyük kişiye gidip orada kahvaltı yaparlar. Daha sonra erkekler gruplar halinde evlere büyüklerle bayramlaşmaya ve ellerini öpmeye giderler. Yaşlılar ve hasta olanlar özellikle ziyaret edilir. Hayır duaları alınır. Yeni evlenen kişiler ilk önce kayın babalarını ziyarete giderler. Bayramın birinci günü kayın babasına gitmeyen damat hoş karşılanmaz.

Yeşilli ve bağlı köylülerin insanları 1975 -1990 yıllara arasında çok göç verilmiştir. Onun için bayramlar bir başka nedenle beklenir olmuştur Yeşilli de. Yurt dışına Almanya ya, Fransa ya Hollanda ya İsviçre vb. Avrupa devletlerine çalışmaya gidenler, çeşitli nedenlerden dolayı,Türkiye'nin çeşitli illerinde her biri ayrı yerlerde yaşamak zorunda kalmış aile fertlerinin buluşma ve hasret giderme fırsatı olmuştur bayramlar. Aylarca, yıllarca bekledikleri yavrularını, torunlarını, kardeşlerini hasretle bekleyen, anneler, babalar ve nineler için, yeşilli de çok değişik olur bayramlar. Başka türlü ağırlamak isterler. Kenarda köşede sakladıkları cevizleri, narları, sucukları, pekmezleri, değişik bir hazla tutuştururlar torunlarının ellerine, isterler ki bayram hiç bitmesin.

Şeker bayramında gündüzleri yatmanın sevap olduğu inancının yaygın olması sebebiyle bayram namazı kılındıktan ve akrabalar ziyaret edildikten sonra çoğu kişinin kısa bir sürede olsa uyuduğu görülmektedir. Çünkü ramazan ayında oruç tutmaları münasebetiyle yorgun çıkarlar. Ama kurban bayramında gündüzleri uyumak hoş karşılanmaz.

Bayramlarda çocukların sevinci apayrıdır. Çünkü çocuklar bayramlarda sağda –solda buldukları ağaçların dallarında ipten yaptıkları salıncaklara binmeği, oynamayı arkadaşları ile gezip dolaşmayı, büyüklerin verecekleri harçlıkları biriktirmeyi ve bu harçlıklardan çeşitli oyuncaklar almanın keyfini çıkarırlar. Bu yüzden çocuklar bayramları iple çekerler.

Kurban bayramı ramazan bayramından farklıdır. Bu bayramda birkaç gün önce kurbanlık kesme vecibesini yerine getirmek için hali vakti yerinde olanlar kurbanlık alır. Kurbanlıkları genellikle herkesin kendi evinin önünde kestiği görülmektedir. Kurban etleri fakirler ve akrabalar arasında aile fertleri içinde bir pay ayrılarak bölüşülür. Kurban derileri ise genellikle fakirlere verilir. Böylece kurban bayramın vecibesini yerine getirmiş olurlar.

Bu Bilgiler Emin DEMİR Tarafından verilmiştir. Katkılarından Dolayı Kendisine Teşekkür Ederiz. EDİTÖR